Çocuklarda İyot Eksikliğinin Tedavisi
İyot… Vücutta gramla değil miligramla bulunan ama etkisi bir ömür süren hayati bir elementtir.
Özellikle çocuklarda beyin gelişimi, öğrenme kapasitesi, büyüme hızı ve okul başarısı iyotla yakından ilişkilidir.
İyot eksikliği çoğu zaman sessiz ilerler. Aileler fark ettiğinde ise bazen iş işten geçmiş olabilir.
Bu nedenle iyot eksikliği, “küçük bir beslenme sorunu” değil, takip edilmezse kalıcı sonuçlar doğurabilen ciddi bir sağlık problemidir.
İyot Neden Önemli?
İyot, tiroid hormonlarının (T3 ve T4) üretimi için zorunludur.
Tiroid hormonları ise çocuklarda:
***Beyin gelişimini
***Zihinsel performansı
***Boy uzamasını
***Metabolizmayı
***Enerji düzeyini
***Okul başarısını doğrudan kontrol eder.
Yeterli iyot yoksa → Tiroid hormonları düşer → Çocuğun tüm sistemi yavaşlar.
İyot Eksikliği Çocuklarda Hangi Sorunlara Yol Açar?
İyot eksikliği olan çocuklarda zamanla şu problemler ortaya çıkabilir:
***Öğrenme güçlüğü ve dikkat dağınıklığı
***Okul başarısında düşüş
***Unutkanlık, zihinsel yavaşlama
***Boy uzamasında yavaşlama ve boy kısalığı
***Halsizlik, çok uyuma, çabuk yorulma
***Üşüme, cilt kuruluğu, saç dökülmesi
***Kilo alma eğilimi
***Kas güçsüzlüğü
***Kabızlık
***Depresif ruh hali
***İşitme problemleri
***Tiroid bezinde büyüme (guatr)
Bilimsel çalışmalar, iyot eksikliği bölgelerinde yaşayan çocukların IQ skorunun ortalama 6-12 puan daha düşük olduğunu göstermektedir. Bu kayıp, çoğu zaman geri döndürülemez.
“İyotlu Tuz Kullanıyoruz, Yeterli Değil mi?”
Maalesef her zaman değil.
Türkiye’de 1998’den sonra iyotlu tuz uygulamasıyla iyot eksikliği azalmıştı.
Ancak son yıllarda:
***Kaya tuzu
***Himalaya tuzu
***“Doğal / organik” adıyla satılan iyotsuz tuzlar nedeniyle iyot eksikliği tekrar artış göstermektedir.
Üstelik iyot:
***Isıdan,
***Işıktan,
***Nemden kolayca etkilenir.
Yanlış saklanan veya yanlış kullanılan iyotlu tuz, iyot içermez hale gelebilir.
İyot Eksikliği Nasıl Önlenir? (Evde Yapılabilecekler)
***Mutlaka iyotlu tuz kullanın
***Karton kutuda satılan iyotlu tuzları tercih edin
***Üretim tarihi yeni olan tuzları alın
***Tuzları nemsiz ve ışık almayan ortamda saklayın
***Yemekleri tuzsuz pişirin, tuzu sofrada ekleyin
***Işık geçirmeyen porselen tuzluklar kullanın
***Kaya / Himalaya tuzu kullanacaksanız “iyot eklenmiş” olmasına dikkat edin
***Haftada 2–3 kez deniz ürünü (levrek, mezgit vb.) tüketin
En Önemli Nokta: Kontrol
Önemli gerçek: Beslenme önlemleri her zaman yeterli olmaz. Özellikle çocuklarda iyot ve tiroid kontrolü mutlaka yapılmalıdır:
***Boy uzaması yavaşlayanlar
***Okul başarısı düşenler
***Sürekli halsiz olanlar
***Kilo alımı açıklanamayanlar
***Guatr şüphesi olanlar
***Erken ya da geç ergenlik bulguları olanlar
Kontrol edilmezse, iyot eksikliğine bağlı gelişen öğrenme ve büyüme kayıpları kalıcı olabilir.
Son Söz:
İyot eksikliği:
***Sessizdir
***Yavaş ilerler
***Geç fark edilirse telafisi zor olabilir
İyi haber:
***Zamanında fark edilirse
***Doğru takip edilirse
***Bilimsel yaklaşımla yönetilirse çocuğun büyümesi, zekâ gelişimi ve geleceği korunabilir.
Panik değil; bilinçli takip hayat kurtarır.
Ankara Çocuk Endokrinoloji Uzmanı olarak çocuğunuzun büyüme, tiroid ve iyot durumunu bilimsel verilerle, kişiye özel değerlendirmekten memnuniyet duyarız.
Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Doç. Dr. Ediz Yeşilkaya ile
Bilimsel ve Kişiye Özel Büyüme – Ergenlik Takibi
Çocukluk ve ergenlik dönemi, büyümenin ve zihinsel gelişimin geri dönüşü olmayan penceresidir. Bu süreçte iyot ve tiroid dengesi doğru izlenmezse, kayıplar kalıcı olabilir.
Ankara’da çocuk endokrinoloji alanında:
Büyüme ve gelişme analizleri:
*****Tiroid ve iyot değerlendirmesi
*****Kemik yaşı ve erişkin boy tahmini
*****Hormon testleri
*****Bilimsel ve kişiye özel takip ile çocukların büyüme ve gelişme potansiyelini korumayı hedefliyoruz.
Büyüme penceresi beklemez.
Erken ve doğru kontrol, çocuğun geleceğini değiştirir.
