Büyüme Hormonu Tedavisinin Başarı Kriterleri
Çocuğunuza büyüme hormonu tedavisi başlandığında, sürecin sadece her gece yapılan bir iğneden ibaret olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Büyüme hormonu tedavisinin mucizevi sonuçlar vermesi, evde yapılan enjeksiyonlar kadar, hastanede yapılacak düzenli takiplere bağlıdır. Büyüme hormon tedavisinde başarıyı belirleyen en kritik noktalardan biri, 3 ayda bir yapılan çocuk endokrinolojisi kontrolleridir.
Büyüme Hormonu Tedavisinde Başarı Kriterleri Nelerdir?
Büyüme hormonu tedavisinin işe yarayıp yaramadığını anlamak için somut ve bilimsel verilere bakılır. Tıbbi olarak başarı kriterleri:
***İlk Yıl Boy Hızında Patlama: Büyüme hormonu tedavisinin ilk yılında çocuğun boy uzama hızının yıllık 8-12 cm arasında olması (akranlarının normal hızının neredeyse iki katı) en net başarı kriteridir. Sonraki yıllarda büyüme hızı yıllık 6-8 cm civarında seyredebilir.
***Boy Standart Sapma Skorunda (SDS) Artış: Çocuğun boyunun yaşıtlarına göre ne kadar geride olduğunu gösteren SDS değerinin, tedaviyle birlikte sıfıra (yani ülke ortalamasına) doğru yaklaşması gerekir. Yıllık SDS artışının +0,3 ile +0,5 üzerinde olması tam başarı demektir.
***IGF-1 Hormonunun Güvenli Sınıra Ulaşması: Kan testlerinde büyüme hormonunun karaciğerdeki izdüşümü olan IGF-1 seviyesinin, yaş ve cinsiyete göre normal sınırların üst yarısında (+1 ile +2 SDS arasında) tutulması hedeflenir.
***Hedef Boya Yaklaşma: Tedavi sonlandığında, çocuğun genetik potansiyeli olan anne-baba boy ortalamasına (hedef boy) ulaşması ya da bu sınırı yakalaması nihai başarıdır.
Neden 3 Ayda Bir Kontrol? Başarı Şansını Nasıl Artırır?
Büyüme hormonu dinamik bir tedavidir; "ilacı verdik, gerisine karışmayalım" denemez. 3 aylık kontroller, tedavinin başarısını %40'a varan oranda artırır. Neden mi?
1. Doz Ayarı Milimetriktir (Kilo Aldıkça Doz Değişir)
Büyüme hormonu dozu, çocuğun kilosuna ve vücut yüzey alanına göre IU/kg/gün veya mg/m²/gün cinsinden hesaplanır. Çocuklar hızla büyür ve kilo alır. Kontrollerde doz güncellenmezse, ilaç çocuğa eksik gelmeye başlar ve boy uzaması yavaşlar veya duraklar.
2. Erken Puberte (Erken Ergenlik) Riskinin Önlenmesi
Büyüme hormonu bazen kemik yaşını hızlandırabilir veya çocuk tam tedavi esnasında ergenliğe girebilir. Ergenlik başladığında büyüme kıkırdakları hızla kapanmaya yönelir. 3 aylık kontrollerde bu durum erken fark edilirse, gerekirse ergenliği durdurucu ek tedaviler planlanır ve çocuğun boyunun kısa kalması önlenir.
3. Gizli Yan Etkilerin İzlenmesi
Tedavi esnasında nadiren de olsa skolyoz, kan şekeri yükselmesi (insülin direnci), tiroid hormonlarında baskılanma (hipotiroidi) veya kalça ekleminde kaymalar görülebilir. 3 ayda bir yapılan kan sayımları ve biyokimyasal tetkikler, riskleri sıfıra indirmek için tek şanstır.
Ailelerin Dikkat Etmesi Gerekenler
Düzenli çocuk endokrinolojisi kontrolüne gelmeyen hastalarda, doz yetersizliği veya uyum sorunları nedeniyle tedavi başarısızlığı riski 3 kat daha fazladır. Çocuğunuzun gelecekteki boyunu şansa bırakmayın. Her gece yapılan iğne ne kadar önemliyse, 3 aylık kontrollerde en az o kadar hayati önem taşır.
Çocuk endokrinoloji uzmanı takibi, başarının anahtarıdır.
Ankara’da görev yapan Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Doç. Dr. Ediz Yeşilkaya olarak; süreci tahminlerle değil, bilimsel verilerle yönetmekteyiz.
***Büyüme hormonu tedavisi, doğru endikasyon ve uzman takibiyle yan etkisi oldukça az, güvenilirliği kanıtlanmış bir yöntemdir.
***Büyüme hormonu tedavisi esnasında aşağıdaki kriterler titizlikle uygulanmalıdır:
***Büyüme Eğrisi ve Hızı Analizi: Boy artışının istikrarı sürekli denetlenmelidir.
